Toplumda sanılandan daha yaygın görülen çölyak hastalığı, farklı ve belirsiz belirtiler nedeniyle uzun süre fark edilmeyebiliyor. Dünya çapında yaklaşık her 100 kişiden birini etkileyen hastalık, tanı konulamadığında yıllar içinde sessizce ilerleyerek ciddi sağlık sorunlarına yol açabiliyor. Gastroenteroloji Uzmanı İrfan Koruk, tedavi edilmeyen çölyakın birçok organ sisteminde kalıcı hasar oluşturabileceğini belirterek, hastalığın kontrol altına alınmasında en etkili yöntemin ömür boyu sıkı şekilde uygulanması gereken glutensiz beslenme olduğunu ifade etti.
Toplumda görülme sıklığı her geçen gün artan ancak tanı aşamasında ciddi gecikmeler yaşanan çölyak hastalığı, 9-15 Mayıs Dünya Çölyak Haftası kapsamında yeniden mercek altına alındı. Gastroenteroloji Uzmanı Prof. Dr. İrfan Koruk, genetik yatkınlığı olan bireylerde kronik bir bağışıklık yanıtı olarak ortaya çıkan bu hastalığa dair kritik uyarılarda bulundu.
“SİNSİ BELİRTİLER TANIYI GECİKTİRİYOR”
Çölyakın sadece ishal veya karın ağrısı gibi sindirim sistemi bulgularıyla sınırlı olmadığını belirten Prof. Dr. Koruk, hastalığın “maskeli” doğasına dikkat çekti. Koruk, “Şişkinlik ve ishalin yanı sıra; açıklanamayan kilo kaybı, halsizlik, demir eksikliği anemisi, kemik erimesi ve hatta boy kısalığı çölyakın habercisi olabilir. Birçok hasta hafif belirtiler nedeniyle uzun süre tanı alamıyor, bu da organ hasarını artırıyor” dedi.
“TEST ÖNCESİ DİYET YAPMAK HATALIDIR”
Tanı sürecindeki en büyük yanlışlardan birinin test yapılmadan diyete başlanması olduğunu ifade eden Koruk, “Kan testlerinden önce glutensiz beslenmeye geçmek sonuçları yanıltabilir. Kesin tanı için antikor testinin ardından mutlaka endoskopik biyopsi yapılmalıdır” uyarısında bulundu.
MUTFAKTAKİ GİZLİ TEHLİKE: ÇAPRAZ BULAŞMA
Hastalığın tek tedavisinin ömür boyu sürecek glutensiz diyet olduğunu hatırlatan Prof. Dr. İrfan Koruk, ev ortamındaki gizli risklere değindi. Aynı kesme tahtası, tost makinesi veya kaşığın kullanılmasının bile bağırsak hasarını tetikleyebileceğini belirten Koruk, “Kavanozdaki ürüne glutenli ekmekle temas etmiş bir bıçağın girmesi dahi risk teşkil eder. Çölyak hastaları için mutfak ekipmanları ayrılmalıdır” dedi.
GİZLİ GLUTEN KAYNAKLARINA DİKKAT!
Glutenin sadece unlu mamullerde değil, işlenmiş birçok üründe “gizli” olarak bulunduğunu belirten uzman; hazır çorbalar, bulyonlar, soslar ve bazı paketli baharatlara karşı tüketicileri etiket okumaya davet etti. Ayrıca doğal olarak gluten içermeyen yulafın, üretim bandında buğdayla temas etmesi (çapraz bulaşma) nedeniyle sadece “glutensiz sertifikalı” olanların tercih edilmesi gerektiğini vurguladı.
Düzenleme Tarihi: 11.05.2026 23.05
