Yapay zeka sayesinde keşfedilen BRP molekülü obezite tedavisinde Ozempic gibi ilaçlara alternatif olabilir.
Yeni nesil zayıflama ilaçları, obezite tedavisinde adeta bir dönüm noktası yaratarak, bir zamanlar ancak cerrahi müdahaleyle mümkün görülen kilo kaybını erişilebilir hale getiriyor. Ozempic, Wegovy ve Mounjaro gibi enjeksiyonlar, iştahı baskılayan GLP-1 hormonunu taklit ederek çalışıyor. Kilo vermede yüksek başarı sağlayan bu ilaçlar, buna karşın bazı hastalarda mide bulantısı, kusma, ishal, karın ağrısı ve kabızlık gibi yan etkilere neden olabiliyor.
ABD’de Stanford Üniversitesi Tıp Fakültesi’nde yürütülen bir araştırma ise alternatif bir yaklaşımı gündeme taşıdı. Araştırmacılar, 12 amino asitten oluşan BRP adlı bir molekülün, daha sınırlı yan etkilerle kilo kaybı sağlayabileceğini belirledi. Bu molekül, iştahı düzenleyen beyin bölgesi hipotalamusu doğrudan hedef alıyor.
DW’ye konuşan uzmanlara göre beyinde dolaşımdaki hormonları algılayan iki temel merkez bulunuyor: hipotalamus ve arka beyin. Mevcut zayıflama ilaçları esas olarak arka beyni etkileyerek tokluk hissini artırıyor. Ancak bu mekanizma, mide bulantısı gibi rahatsız edici yan etkileri de beraberinde getirebiliyor.
BRP ise farklı bir yol izleyerek doğrudan hipotalamusa etki ediyor ve açlık hissini buradan düzenliyor. Bu sayede yan etkilerin daha sınırlı olması bekleniyor. Nitekim hayvan deneylerinde, BRP’nin kas kaybına yol açmadan yağ kaybı sağladığı da gözlemlendi.
Yapay zekayla keşfedilen yeni umut
BRP yalnızca potansiyel etkileriyle değil, keşfedilme yöntemiyle de dikkat çekiyor. Stanford Üniversitesi’nden araştırmacılar, GLP-1 benzeri ilaçlara alternatif bulmak amacıyla “Peptide Predictor” adlı bir yapay zeka sistemi geliştirdi. Bu sistem, yaklaşık 20 bin insan genini tarayarak 2 bin 683 olası hormon benzeri peptidi (kısa amino asit zincirleri) belirledi.
Araştırmacılar bu adayları daraltarak yaklaşık 100’ünü laboratuvarda test etti ve BRP bu süreçten en başarılı sonuç veren molekül olarak öne çıktı. Obez farelere günlük olarak uygulanan BRP’nin kilo kaybı sağladığı gözlemlendi.
Randy J. Seeley bu süreci “Bu kadar çok sayıda peptidin tek tek incelenmesi gerçekten etkileyici. Çalışmaya hayran kaldım” sözleriyle değerlendirdi.
İnsan deneyleri ne zaman başlayacak?
Araştırmanın baş yazarı Katrin Svensson, yakın dönemde insanlar üzerinde klinik deneylere başlamayı hedefleyen bir şirketin kurucu ortakları arasında yer alıyor. Ancak uzmanlar temkinli. Seeley’e göre hayvan deneylerinde elde edilen sonuçların insanlarda da aynı şekilde ortaya çıkıp çıkmayacağı belirsiz.
“En büyük soru, bu moleküle dayalı bir ilacın uzun vadede yeterince güvenli olup olmayacağı. Obezite kronik bir hastalık ve tedavinin uzun süreli kullanıma uygun olması gerekiyor” değerlendirmesinde bulunuyor.
Mevcut ilaçlar tamamen devre dışı kalmayacak
GLP-1 temelli ilaçlar, vücutta doğal olarak bulunan bir hormonun değiştirilmiş versiyonları ve bu sayede daha uzun süre etkili olabiliyor. BRP’nin de benzer şekilde geliştirilebileceği belirtiliyor.
Bununla birlikte uzmanlara göre, BRP başarılı olsa bile mevcut ilaçların önemi ortadan kalkmayacak. Çünkü GLP-1 türü tedaviler yalnızca kilo kaybı sağlamıyor; aynı zamanda kalp-damar hastalıkları riskini azaltma gibi ek faydalar da sunuyor.
Dünya genelinde obezite hızla artarken, Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre bir milyardan fazla kişi bu hastalıkla yaşıyor ve bu sayının 2030’a kadar iki katına çıkması bekleniyor.
Giles Yeo ise yeni gelişmeleri şöyle özetliyor:
“Vücut ağırlığını azaltmaya yardımcı olacak araçlarımız ne kadar artarsa, insanların kendileri için en uygun tedavi kombinasyonunu bulma şansı da o kadar yükselir. Tedaviye devam edebilmek, verilen kiloyu korumanın da anahtarıdır.”
Yeo’ya göre tablo çarpıcı:
“Bugün dünyada obeziteyle yaşayan yaklaşık bir milyar insan var. Artık obezite nedeniyle hayatını kaybedenlerin sayısı, kıtlıktan ölenlerden daha fazla. İnsanlık tarihinde ilk kez böyle bir noktadayız. Bu nedenle ne kadar çok tedavi seçeneği geliştirilirse, o kadar iyi.”
Düzenleme Tarihi: 02.05.2026 19:19
